0 / 5. 0

۱۵ دقیقه

تخمدان پلی کیستیک (pcos) و ناباروری

آنچه می خوانید...

در این مقاله به توضیح کاملی در رابطه با ارتباط تخمدان پلی کیستیک (pcos) و ناباروری و معایب، پرداخته ایم. این بیماری که در میان عامه مردم با عنوان تنبلی تخمدان رایج شده است. اگر بخواهیم چگونگی و انواع راه های درمان و اهمیت آن ها را بررسی کنیم، ابتدا باید به نکات مهم این روش ها و ویژگی های خاصشان اشاره کنیم. با خواندن این مقاله دید باز تری نسبت به آن خواهید داشت.

ارتباط تخمدان پلی کیستیک (pcos) و ناباروری

در این مقاله می خواهیم درمورد ارتباط تخمدان پلی کیستیک (pcos) و ناباروری، توضیح دهیم. یکی از معروف ترین نشانه های مشکل pcos نامنظم بودن قاعدگی است. امکان دارد بسیاری از نوجوانان قاعدگی نامنظم داشته باشند و فاصله این دوران از ۳۵ روز طولانی تر شود، این نشانه خوبی نیست. البته در این زمینه تحقیقات جدید نشان می دهد که pcos قبل از بلوغ با ایجاد ناهماهنگی در نظم هورمون ها و همچنین بالا بردن وزن افراد شروع می شود. اگر چنانچه در اوایل پیشرفت این بیماری در فرد به مسائلی مانند نظم قاعدگی توجه شود این بیماری پیشرفت نخواهد کرد و عارضه های دیر رسی مانند ناباروری را به بار نخواهد آورد. والدین باید به این مسائل بسیار توجه داشته باشند البته این مشکلات عموماً تا قبل از ازدواج به آنها توجهی نمی شود.

مطمئناً این یکی از ارتباطات بیماری pcos و ناباروری است. از مهمترین راه های درمان ناباروری به طور مفصل در مقاله مرتبط سخن گفته ایم.

تخمدان پلیکیستیک و ناباروری

بارزترین نشانه های سندروم تخمدان پلی کیستیک

سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCO )، اختلال شایعی است که یکی از بارزترین نشانه های ان تاثیر بر سطح هورمون ها است. معمولا سطح هورمون های مردانه در زنان مبتلا به این سندرم بالاتر از حد نرمال میباشد این عدم تعادل درهورمون ها در ایجاد علایم موثر است
تخمدان، ارگانی است که هورمون های استروژن و پروژسترون را تولید می کند، این دو هورمون مسئول تنظیم سیکل قاعدگی هستند.
سه مشخصه اصلی این سندرم عبارت است از:

  • وجود کیست در تخمدان
  • افزایش سطح هورمون مردانه
  • نامنظم شدن سیکل قاعدگی

بر هم خوردن نظم تخمک گذاری، سطح هورمون های استروژن، پروژسترون، FSH و LH را تغییر می دهد. سطح استروژن و پروژسترون کاهش و سطح آندروژن افزایش می یابد. به همین خاطر، شاهد برهم خوردن نظم سیکل قاعدگی در خانم های مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک خواهیم بود.

مهمترین نشانه های شایع در بیماری تخمدان پلی کیستیک


پریود نامنظم یا حتی عدم پریود در فرد مبتلا به این عارضه که از عدم تخمک‌ گذاری نشأت می گیرد موجب اختلال در پریود می‌شود، البته در بانوان این اختلال متفاوت است و عبارت است از:
پریودی نامنظم بیشتر از ۳۵ روز، دوبار در ماه عادت ماهیانه، پریودی با مقدار زیادی خونریزی، پریود نشدن نزدیک به شش ماه.
رشد موهای زائد
یکی از علتهای رشد موهای زائد در بدن خانم ها افزایش هورمونهای مردانه در بدن آنهاست. نقاطی که این موها در آنجا رشد می کنند از قبیل صورت، پشت، شکم، نوک سینه ها و ران ها است. افزایش رشد مو عموماً در اکثر بانوانی که به این عارضه مبتلا هستند دیده می شود، به طور معمول این نشانه ها در سن ۱۲ تا ۱۶ سالگی شروع شده و امکان دارد فرد یا خانواده شروع به از بین بردن موهای زائد کنند این در حالی است که باید به پزشک متخصص زنان مراجعه کنند و بیماری را در همان روزهای اول از بین ببرند.

عوارض تخمدان پلی کیستیک (pcos)


ظریف شدن و ریزش موهای سر این عارضه قریب به ۴۰ تا ۷۰ درصد از افرادی را که به عارضه سندروم pcos مبتلا هستند دچار می کند. البته در نظر داشته باشید که یک معیار عددی برای ریزش مو وجود دارد بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ عدد در روز طبیعی است و ریزش بیشتر از این تعداد که معمولاً پس از شانه زدن مو، اتفاق می افتد می‌تواند نشان دهنده این بیماری باشد.


چربی پوست و آکنه

مطمئنا این هم یکی از عوامل افزایش هورمون مردانه است این مدل از جوش ها یا همان آکنه در اکثر نقاط بدن دیده می‌شوند، مانند صورت، پشت و قسمت های دیگر. البته در سن بلوغ داشتن همچین علائمی یک امر طبیعی است اما در بیمارانی که دچار عارضه تخمدان پلی کیستیک هستند رده سنی مطرح نیست و می‌توانید در تمامی مراحل سن فرد بیمار آن را ببینید. یکی دیگر از علامت های این جوش ها این است که به درمان‌هایی که روی آنها انجام می شود هیچگونه واکنش نشان نمیدهند. دیده شده که در بعضی از موارد به دلیل بالا رفتن سطح هورمون مردانه پوست گردن، کشاله ران، زیر بغل و اندام های تناسلی به رنگ تیره تغییر رنگ داده اند.
بالا رفتن وزن و زیاد شدن توده چربی شکمی
عارضه pcos در بانوانی که اضافه وزن زیاد دارند و درصد چربی آنها بیشتر از ۲۷ درصد است مطمئناً در مقایسه با بانوانی که از وزن متعادل برخوردارند بیشتر دیده می شود. بالا رفتن هورمون مردانه موجب می شود که بافت چربی شکمی تغییر کند و مطمئناً در ناحیه شکم، این افراد بیشتر چاق می شوند. عموماً افرادی که دارای این عارضه هستند بسیار راحت وزنشان بالا می رود و با اینکه رژیم غذایی به شکل بسیار سنگین گرفته اند، اما وزن آنها به سختی کم میشود.


علائم وجود تخمدان پلی کیستیک (pcos)

عقب افتادن بارداری و اختلالات آن


به دلیل از ریتم درآمدن مدت قاعدگی مطمئناً زمان تخمک گذاری بسیار نا مشخص میشود و این دسته از افراد برای ارتباط جنسی با همسر خود به هیچ عنوان نمی توانند برنامه ریزی داشته باشند و در این افراد تخمک آزاد شده بارور نمیشود. در حالت عادی هر سیکل پریود باعث میشود که یکی از تخمدانها، یک تخمک رها کند. عموماً این فاصله تا پریودی بعد ثابت است و حدود دو هفته است. به این دلیل افرادی که سیکل پریود آنها نظم و شکل خاصی دارد به راحتی می توانند زمان بندی کنند و فاصله تخمک گذاری تا پریودی را تنظیم کنند، این سیکل در آنها می تواند تا ۲۸ روز طول بکشد. اما در بانوانی که مبتلا به سندروم تخمدان پلی کیستیک هستند به علت نداشتن آگاهی درباره پریود شدن، نمی توانند در روز مشخصی اقدام به تخمک گذاری کنند و به همین دلیل باروری برای آنها بسیار سخت است. گاهی خونریزی پریود اتفاق افتاده اما به دلیل اختلالاتی که در نظم هورمون ها وجود داشته قاعدگی با تخمک گذاری همراه نیست در واقع در این افراد قاعدگی بدون تخمک گذاری اتفاق می افتد.
مطمئناً در بانوانی که در بارداری تاخیر و یا ایراد دارند این مشکلات باعث می شود اضطراب بالا داشته باشند و در در برخی اوقات دچار افسردگی شدید شوند.
نکته‌ای که در اینجا حائز اهمیت است این است که این مشکلات در تمامی بیماران دارای سندروم pcos مشترک نیست و در برخی از این بیماران حتی به روش طبیعی و بدون مصرف دارو می توانند به راحتی باردار شوند.


علت پدید آمدن تخمدان پلی کیستیک (pcos)


علت عارضه تخمدان پلی کیستیک (pcos): در حال حاضر علت خاصی برای این بیماری شناخته نشده است، این عارضه در بعضی خانواده ها بیشتر است به این جهت امروزه ارثی بودن این بیماری محتمل شمرده شده است. طبق تحقیقات چنانچه در وابستگان یک شخص مثل مادر، خاله و یا خواهر دچار این بیماری باشند درصد ابتدای آن شخص نیز به این بیماری بسیار بالا می رود. مطمئنا اختلال در هورمون ها که به عنوان یک عامل شیمیایی وظیفه کنترل قسمت های مختلف بدن را دارند، عملکرد تخمدان ها را دچار مشکل می کند. وظیفه اصلی تخمدانها در بانوان تولید هورمون زنانه استروژن و پروژسترون است و همینطور وظیفه تخمک گذاری نیز بر عهده آنها میباشد. البته به جز این موارد، تخمدان ها هورمون تستسترون مردانه نیز ترشح می کنند و هرگاه این هورمون بیش از حد ترشح شود می تواند پایه های این بیماری را بنا کند.


علائم ابتلا به بیماری سندرم تخمدان پلی کیستیک چه هستند؟

علائم تخمدان پلی کیستیک
علائم تخمدان پلی کیستیک

بی نظمی قاعدگی

این سندرم موجب اختلال در چرخه قاعدگی و مشکلات قاعدگی می شود که معمولااز زمان بلوغ خود را نشان می دهد. چرخه قاعدگی ممکن است در ابتدا طبیعی باشد اما بعدا نامنظم شود یا شروع خون ریزی قاعدگی به تاخیر بیفتد.

ناباروری

نامنظمی های قاعدگی یا پریود در سندرم تخمدان پلی کیستیک همراه با عدم تخمک گذاری است، بنابراین زنان مبتلا ممکن است دچار ناباروری شوند. میل به بارداری عاملی است که زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک را به مراجعه به پزشک وا می دارد.

رشد موهای زائد

افزایش تولید آندروژن (هورمون مردانه) توسط تخمدان در زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک منجر به رشد موهای زائد می شود که هیرسوتیسم نامیده ی شود. رشد موهای ضخیم و سیاه بالای لب، چانه، حول نوک سینه ها و ناحیه پایینی شکم رخ می دهد.

جوش

تغییرات هورمونی مرتبط با آندروژن ممکن است منجر به مشکلات پوستی مانند جوش در زنان شود. دیگر تغییرات پوستی ممکن است شامل اسکین تگ یا تیره شدن بخش هایی از پوست در ارتباط با این سندرم باشد.

خونریزی شدید یا غیر طبیعی

به دلیل عدم تخمک گذاری یا کاهش آن، زنان مبتلا به این سندرم، هورمون پروژسترون کمتری دارند (هورمونی که پس از تخمک گذاری در نیمه دوم چرخه قاعدگی تولید می شود). این مورد موجب افزایش ضخامت آندومتر و خونریزی واژینال شدید یا لکه بینی می شود. رشد زیاد آندومتر در غیاب تولید پروژسترون موجب افزایش خطر ابتلا به هایپرپلازی آندومتر و سرطان رحم می شود

افزایش وزن

افزایش وزن و مقاومت به انسولین جز علائم رایج سندرم تخمدان پلی کیستیک هستند. تحقیقات نشان داده است که نیمی از زنان مبتلا به تنبلی تخمدان، چاق هستند. مقاومت به انسولین همراه با میزان زیاد انسولین خون در اکثر زنان مبتلا به تنبلی تخمدان صرف نظر از چاقی یا عدم چاقی آنها، رخ می دهد.

تغییر حالات روحی

ابتلا به بیماری تنبلی تخمدان موجب افزایش احتمال تغییر سریع حالات روحی، افسردگی و اضطراب می شود.
درد ناحیه لگن: درد ناحیه لگن ممکن است در حین پریود ها همراه با خونریزی شدید رخ دهد. این درد همچنین ممکن است در زمان هایی به غیر از قاعدگی نیز روی دهد.

خستگی

خستگی و کاهش انرژی در زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک به وفور دیده شده است.

مشکلات خواب

زنان مبتلا به بیماری سندرم تخمدان پلی کیستیک اغلب مشکلاتی در رابطه با بی خوابی یا کم خوابی دارند. عوامل بسیاری وجود دارند که می توانند بر خوابیدن تاثیر بگذارند اما سندرم تخمدان پلی کیستیک با اختلال خوابی به نام آپنه خواب یا وقفه تنفسی در خواب مرتبط است که تنفس در زمان های کوتاهی در طی خواب قطع می شود.

درد ناحیه لگن

درد ناحیه لگن ممکن است در حین پریود ها همراه با خونریزی شدید رخ دهد. این درد همچنین ممکن است در زمان هایی به غیر از قاعدگی نیز روی دهد.


در زنان مختلف ممکن است همه این علائم یا تنها چند تا از آنها وجود داشته باشند.
زنان مبتلا به این سندرم در خطر ابتلا به دیابت نوع دو بیشتری هستند.بسیاری از مطالعات، سطح چربی غیر طبیعی خون و افزایش پروتئین واکنشی سی را نشان داده اند که موجب افزایش ابتلا به بیماری قلبی عروقی می شود.

عوارض تخمدان پلی کیستیک

– ناباروری
– سندرم های متابولیک
حدود ۸۰ درصد خانم های مبتلا به این سندرم، چاق هستند و بیشتر در معرض فشار خون بالا، افزایش سطح قند خون و کلسترول بد (LDL) قرار دارند.
– آپنه انسدادی خواب
– سرطان اندومتر
– افسردگی

تشخیص سندرم تخمدان پلی کیستیک

جهت تشخیص سندرم تخمدان پلی کیستیک، متخصص زنان ابتدا به بررسی:
– سطح آندروژن
– نظم سیکل قاعدگی
– وجود کیست در تخمدان ها
می پردازد.
معاینه لگنی، وجود هر گونه مشکل و اختلال در تخمدان ها و سایر قسمت های ناحیه تناسلی را نشان می دهد.
آزمایش خون، از دیگر تست های تشخیصی است که سطح افزایش یافته هورمون های مردانه را نشان می دهد.
اولتراسوند نیز با استفاده از امواج صوتی، به بررسی هر گونه ناهنجاری در رحم و تخمدان ها کمک می کند،معمولا مبتلایان تخمدانهای بزرگ و حاوی کیستها و فولیکولهای متعدد کوچک هستند.

درمان سندروم تخمدان پلی کیستیک

درمان سندرم تخمدان پلی کیستیک معمولا با ایجاد یک سری تغییرات در سبک زندگی مانند :
تغییر رژیم غذایی، کم کردن وزن و ورزش آغاز می شود.
کم کردن وزن یکی از اقدامات موثر در منظم شدن سیکل قاعدگی و بهبود علائم سندرم می باشد.
ورزش کردن نیم ساعت در طول روز به کم کردن وزن و بهبود سطح هورمون انسولین و نظم تخمک گذاری کمک می کند. در صورتی که ورزش و رژیم غذایی، همزمان باهم در نظر گرفته شود، مزایای بیشتری را به همراه خواهد داشت.

رژیم غذایی مناسب برای خانم های مبتلا به تخمدان پلی کیستیک

خوراک روزانه ما تاثیر مستقیمی بر روی سلامت جسمانی ما دارد. هرچند که دلیل اصلی مبتلا شدن به تخمدان پلی کیستیک مشخص نشده اما با خوراک مناسب و توصیه پزشکان در مورد تغذیه می توان به بهبود وضعیت جسمانی  بیمار کمک ویژه ای کرد. به ویژه که در زنان مبتلا به تخمدان پلی کیستیک مقاومت به انسولین بالا رفته و احتمال بالارفتن قند خون بیشتر است.

رژیم غذایی تخمدان پلی کیستیک
رژیم غذایی مناسب تخمدان پلی کیستیک

خوراکی های توصیه شده برای تخمدان پلی کیستیک

مصرف اسید های چرب سالم :  مثل  امگا 3  که در روغن ماهی یا آووکادو یافت می شود.

کاهش مصرف کربوهیدرات : کاهش مصرف کربوهیدرات باعث کاهش وزن ، کاهش انسولین و در نتیجه تنظیم هورمونها می شود.

مصرف پروتئین ها : ماهی ، حبوبات ، تخم مرغ ، گوشتهای بدون چربی سرشار از پروتئین هستند.

مصرف مکمل های غذایی همچون ویتامین D: اغلب زنان در کشور ما دچار کمبود ویتامین D هستند . اگر نمی توانید زیاد در معرض نور خورشید باشید حتما از ویتامین D استفاده کنید.

دانه های چیا . این دانه ها حاوی مقادیر زیادی فیبر ، اسیدهای چرب امگا3 و پروتئین هستند.

اسپیرولینا  که برای رژیم غذایی گیاهی بسیار موثر است.

 مصرف آووکادو  ، دارچین  ، سرکه سیب، کاکائو، کلم بروکلی ، اسفناج قارچ ، سیب زمینی .

به طور کلی مصرف پروتئین و فیبر به کاهش وزن کمک کرده و در نتیجه احساس راحتی به شما می دهد. در نتیجه بهترین رژیم غذایی برای این دسته از بیماران خواهد بود.

اقدامات مهم در جهت کاهش استرس زنان مبتلا به تخمدان پلی کیستیک

از جمله بهترین اقدامات برای رفع این عارضه استرس نداشتن است. برای کاهش استرس و نگرانی های خود می توانید کارهای مختلفی انجام دهید:

درمان تخمدان پلی کیستیک
اقدامات درمانی تخمدان پلی کیستیک
  • وقت خود را در طبیعت بگذرانید.
  • از پروتئین و چربی های سالم استفاده کنید.
  • مصرف شکر را کاهش دهید.
  • پیاده روی کنید.
  • مدیتیشن کنید.
  • به تعطیلات بروید.
  • راجع به بیماری صحبت کنید و نسبت به آن گارد نداشته باشید.
  • آگاهی خود را نسبت به بیماری بالا ببرید.
  • ورزش کنید.

سخن پایانی

و اما جمع بندی مطالب فوق :

سندرم تخمدان پلی کیستیک باعث بر هم خوردن سیکل قاعدگی، مشکلات باروری و هم چنین علائمی مانند رشد موهای زائد در صورت می شود. تغییر در سبک زندگی، داشتن رژیم غذایی سالم، ورزش و کم کردن وزن از جمله اقداماتی هستند که به بهبود علائم این سندرم کمک می کنند.
مصرف داروهایی مانند قرص های پیشگیری از بارداری و یا متفورمین نیز از سوی متخصص زنان توصیه می شود. برای استفاده از دارو حتما باید به پزشک متخصص زنان مراجعه کنید. دکتر مهشید کریمی با توجه به سابقه چندین ساله و تجارب بالای خود می توانند در درمان بیماری تخمدان پلی کیستیک به شما کمک کنند.

هرگونه سوال و پرسشی در اینباره داشته باشید ، خوشحال میشویم در قسمت نظرات برایمان درج کرده تا در اولین فرصت توسط خانم دکتر کریمی به آنها پاسخ داده شود.

سوالات متداول

دکتر مهشید کریمی

دوره ی راهنمایی و دبیرستان را با دیپلم ریاضی از مدرسه تیزهوشان به اتمام رساندم. جز نفر برتر رشته برق در دانشگاه شریف به تحصیل ادامه دادم ولی به دلیل علاقه به رشته پزشکی و اصرار و حمایت های پدرم تغییر رشته داده و در سال 1375 تحصیل در رشته پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران را آغاز کردم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *