0 / 5. 0

۶ دقیقه

علائم و درمان خشکی واژن (آتروفی واژن)

آنچه می خوانید...

یکی از عواملی که با افزایش سن و نزدیک شدن به دوران یائسگی در بانوان ایجاد می شود، کاهش سطح هورمون استروژن است. این امر سبب ایجاد تغییراتی در ساختار و عملکرد واژن می شود. عمده ترین حالتی که به دلیل کاهش میزان هورمون استروژن در بانوان ایجاد می شود کاهش رطوبت و همچنین کاهش ضخامت موکوس محافظ واژن است. به دنبال آن، از لغزندگی واژن کاسته شده و دیواره های آن نیز نازک تر خواهد شد. به این حالت خشکی واژن (آتروفی واژن) می گویند. این عارضه در بسیاری از خانم ها شایع است. به همین دلیل آشنایی با علت، علائم و درمان خشکی واژن (آتروفی واژن) ضرورت به حساب می آید.

خشکی واژن

آتروفی واژن چیست؟

نازک شدن و کوچک شدن یا جمع شدن بافت های ناحیه جداره واژن، کاهش لغزندگی این ناحیه و در برخی موارد بروز التهاب در این ناحیه با نام خشکی واژن (آتروفی واژن) تعریف می شود. همانطور که در قسمت قبل اشاره کردیم این امر به دلیل کاهش میزان هورمون استروژن و با افزایش سن و نزدیک شدن به دوران یائسگی در بانوان ایجاد می شود. اما در برخی موارد، استفاده از شیر مادر برای تغذیه کودکان یا استفاده از داروهای کاهنده استروژن نیز می تواند سبب بروز این عارضه در سنین جوانی (قبل از یائسگی ) شود. در این عارضه خشک شدن و کاهش لغزندگی واژن امکان بروز التهاب در این ناحیه را افزایش می دهد. در نتیجه برقراری رابطه بسیار دردناک تر خواهد شد. علاوه بر این احتمال ابتلا به عفونت های مجاری ادرار یا ناحیه واژینال در بانوان افزایش خواهد یافت.

علایم آتروفی واژن

مهمترین علائمی که برای تشخیص خشکی واژن در نظر گرفته می شود عبارتند از:

  • نازکی دیواره واژن
  • تنگ یا کوتاه شدن کانال واژن
  • سوزش و التهاب در ناحیه واژن
  • درد هنگام برقراری رابطه جنسی
  • خارش در ناحیه واژن
  • لک بینی در دوران پریود
  • سوزش ادرار
  • ترشحات واژنی
  • خونریزی بعد از برقراری رابطه جنسی

علت خشکی واژن چیست؟

سندروم GSM یا نازک شدن واژن یکی از نتایج کاهش میزان ترشح هورمون استروژن در بدن بانوان است که منجر به خشکی و شکنندگی بافت در ناحیه مهبل یا واژن می شود. آغاز علایم این سندروم همزمان با سال های نزدیک به یائسگی است و تا چندین سال پس از یائسگی نیز ادامه خواهد داشت. عوامل مختلفی برای کاهش استروژن در بدن تشخیص داده شده است. همه یان عوامل می تواند منجر به خشکی مهبل شود. مهمترین عوامل موثر در بروز عارضه خشکی واژن (آتروفی واژن) عبارتند از:

  • دوران یائسگی
  • انجام جراحی برای برداشتن یک یا هر دو تخمدان
  • استفاده از پرتودرمانی برای درمان سرطان در ناحیه لگن
  • شیمی درمانی
  • استفاده از درمان های هورمونی برای سرطان های مختلف مانند سرطان پستان
  • استفاده از داروهای کاهنده استروژن در درمانی بیماری هایی مانند فیبروم رحمی یا اندومتریوز
  • یائسگی در سنین قبل از 40 سالگی( یائسگی زودهنگام)
  • استرس
  • افسردگی
  • عدم درمان دیابت
واژینال اتروفی
یائسگی مهمترین دلیل بروز سندروم GSM

روش های تشخیص خشکی واژن (آتروفی واژن)

برای انتخاب روش تشخیص مناسب این عارضه باید به مواردی مانند سن بیمار و سوابق پزشکی او توجه شود. پزشک معمولا برای تشخیص این عارضه باید مطمئن شود فرد در دوران یائسگی قرار دارد یا خیر. پس باید بررسی شود که بیمار دچار پریودهای نامنظم، تغییرات در رفتار و خلق و خو، گرگرفتگی و تعرق شبانه، مشکلات در خواب است یا خیر. اگر فردی در سنینی پاتین تر از دوران یائسگی است باید بررسی شود که آیا چنین فردی به بیماری مانند دیابت مبتلا است یا خیر، یا از روش های درمانی مانند رادیوتراپی و شیمی درمانی استفاده کرده است. بعلاوه باید بررسی شود که او در دوران شیردهی است یا حتی از داروهای کاهنده استروژن استفاده می کند. این موارد می تواند به پزشک در تشخیص درست کمک کند.

در بسیاری از موارد از ترشحات واژینال یا دهانه رحم و حتی ادرار بیمار نمونه هایی برای بررسی علت اصلی عارضه خشکی در ناحیه واژن گرفته می شود. اگر پزشک مطمئن شود که علت اصلی خشکی در این ناحیه ابتلا به سرطان آندومتر نیست، برای تایید نهایی تشخیص خود معاینات لگن را انجام داد تا دلیل قطعی خشکی، خارش و التهاب ناحیه واژن را بررسی کند.

پیشگیری از خشکی واژن (آتروفی واژن)

علیرغم شیوع بالای سندروم GSM، روش قطعی برای پیشگیری از این عارضه وجود ندارد. اما با انجام چندین توصیه می توان احتمال بروز این عارضه را کاهش داد. یکی از توصیه های متخصصین برای پیشگیری از بروز سندروم GSM، انجام فعالیت های جنسی است. زیرا این فعالیت ها علاوه بر کاهش استرس و تقویت سیستم ایمنی زوجین سبب افزایش و بهبود جریان خون در ناحیه واژن و افزایش رطوبت و استحکام در این ناحیه خواهد شد. در گام بعد، باید مصرف مواد دخانی مانند قلیان و سیگار را ترک نمود. زیرا سیگار سبب کاهش جریان خون خواهد شد. در نتیجه خون کافی به ناحیه واژن نخواهد رسید. این امر سبب نازک شدن، خشکی و شکنندگی این ناحیه می شود. از سوی دیگر، برخی از مواد شیمیایی بکار رفته در تولید سیگار مانع از ترشح هورمون استروژن می شوند. در نتیجه به مرور و با کاهش بیشتر هورمون استروژن احتمال ابتلا به سندروم GSM چندین برابر افزایش خواهد یافت.

درمان خشکی واژن

حال می دانید دلیل اصلی ابتلا به سندروم GSM یا خشکی در ناحیه واژن، کاهش میزان ترشح هورمون استروژن در بدن بانوان است. در نتیجه، بالا بردن میزان این هورمون در بدن می تواند ساده ترین راه درمان این عارضه باشد. به همین دلیل، داروهای استروژن به عنوان اولین روش درمانی استفاده می شوند. این داروها به صورت قرص، کرم های موضعی یا حتی رینگ های واژن برای بیماران تجویز می شوند. البته به این مورد توجه داشته باشید که مصرف این قرص ها همراه با مکمل های پروژسترون می تواند تهدید برای سلامتی فرد باشد. پس اگر به هر دلیل از این نوع مکمل ها استفاده می کنید حتما قبل از تجویز هر نوع دارو، این مورد را به پزشک معالج خود اطلاع دهید. مهمترین موارد برای درمان خشکی واژن در گام نخست عبارتند از:

  • استفاده از یک مرطوب کننده برای افزایش رطوبت ناحیه مهبل
  • استفاده از یک روان کننده دارای پایه آب در حین برقراری رابطه جنسی به منظور کاهش درد حین مقاربت
  • استفاده از کاندوم های روغنی یا حتی مواد روغنی مانند وازلین

در انتها باید به این نکته اشاره کنیم اگر فردی به خشکی مهبل مبتلا است هرگز نباید به صورت همزمان از روغن و کاندوم برای کاهش درد رابطه جنسی استفاده کند. اما اگر این موارد در درمان آتروفی واژن موفق عمل نکرد از استروژن های موضعی، قرص های استروژن، پماد استروژن، رقیق کننده واژن، حلقه استروژن، استروژن درمانی سیستمیک و … استفاده می شود. علاوه بر این، استفاده از مکمل هایی مانند ویتامین های A،E، B، بتاکاروتن و امگا 3 نیز می تواند سبب کاهش علایم ناشی از خشکی واژن شود.

دکتر مهشید کریمی

دوره ی راهنمایی و دبیرستان را با دیپلم ریاضی از مدرسه تیزهوشان به اتمام رساندم. جز نفر برتر رشته برق در دانشگاه شریف به تحصیل ادامه دادم ولی به دلیل علاقه به رشته پزشکی و اصرار و حمایت های پدرم تغییر رشته داده و در سال 1375 تحصیل در رشته پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران را آغاز کردم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *