تیروئید یکی از غدد مهم بدن است که نقش زیادی در تنظیم فعالیتهای مختلف، از جمله سوختوساز و تعادل هورمونی دارد. عملکرد درست این غده میتواند به منظم بودن چرخه قاعدگی کمک کند، در حالی که اختلال در آن ممکن است باعث تغییراتی در زمان، شدت یا حتی قطع پریود شود. به همین دلیل، بسیاری از مشکلات مربوط به قاعدگی میتوانند با وضعیت تیروئید ارتباط داشته باشند. آشنایی با تأثیر تیروئید بر پریود به ما کمک میکند بهتر نشانههای بدن را بشناسیم و در صورت نیاز، برای بررسی دقیقتر و دریافت راهنمایی تخصصی به دکتر مهشید کریمی، متخصص زنان مراجعه کنیم.
دکتر مهشید کریمی
متخصص زنان، زایمان و جراحی های زیبایی زنان فلوشیپ فوق تخصصی ناباروری
سابقه بیش از 100 جراحی موفق زیبایی زنان
تهران، خیابان قائم مقام فراهانی
تاثیر تیروئید بر پریود نامنظم
تاثیر تیروئید بر قاعدگی و تنظیم هورمونهای بدن بسیار زیاد است و به همین دلیل میتواند بهطور مستقیم روی پریود و نظم قاعدگی تأثیر بگذارد. وقتی عملکرد تیروئید طبیعی باشد، تعادل هورمونی حفظ میشود و چرخه قاعدگی معمولاً منظم است. اما کمکاری یا پرکاری تیروئید میتواند این تعادل را به هم بزند و باعث قاعدگی نامنظم شود.
در کمکاری تیروئید، سطح هورمونهای تیروئیدی کاهش مییابد. این وضعیت ممکن است باعث دیر به دیر شدن پریود، طولانی شدن دوره قاعدگی، خونریزی شدید یا حتی قطع پریود شود. همچنین برخی افراد درد و خستگی بیشتری در زمان قاعدگی تجربه میکنند.
در مقابل، پرکاری تیروئید معمولاً باعث کوتاهتر شدن چرخه قاعدگی، کاهش خونریزی یا نامنظم شدن پریود میشود. در بعضی موارد، پریود ممکن است بسیار کم یا بهطور موقت متوقف شود.
راهکار های بهبود تاثیر تیروئید بر پریود نامنظم
برای بهبود تاثیر تیروئید بر قاعدگی نامنظم، قبل از هر چیز باید به این نکته توجه داشت که سلامت تیروئید نقش کلیدی در تعادل هورمونی بدن دارد. زمانی که عملکرد تیروئید بهدرستی تنظیم شود، در بسیاری از موارد چرخه قاعدگی نیز بهتدریج منظمتر خواهد شد. در کنار درمان دارویی، رعایت برخی نکات ساده در سبک زندگی میتواند تأثیر قابلتوجهی در بهبود این وضعیت داشته باشد. راهکارهای مؤثر برای بهبود پریود نامنظم ناشی از تیروئید عبارتاند از:
مصرف منظم و صحیح داروی تیروئید
در صورت ابتلا به کمکاری یا پرکاری تیروئید، دارو باید دقیقاً طبق تجویز پزشک مصرف شود. بهویژه در کمکاری تیروئید، مصرف لووتیروکسین باید هر روز، ناشتا و در ساعت مشخص انجام شود. مصرف نامنظم یا قطع خودسرانه دارو میتواند باعث نوسان هورمونی و تشدید بینظمی پریود شود.
پیگیری منظم آزمایشهای تیروئید
انجام آزمایشهای دورهای مانند TSH، T3 و T4 به پزشک کمک میکند تا وضعیت تیروئید و میزان اثرگذاری دارو را بررسی کند. در صورت نیاز، تنظیم دوز دارو میتواند نقش مهمی در منظم شدن چرخه قاعدگی داشته باشد.
تغذیه سالم و متعادل
تغذیه مناسب به عملکرد بهتر تیروئید کمک میکند. مصرف مواد غذایی حاوی ید، آهن، سلنیوم و روی (مانند ماهی، تخممرغ، مغزها، سبزیجات و غلات کامل) مفید است. همچنین بهتر است از مصرف بیشازحد غذاهای فرآوریشده و فستفودها پرهیز شود.
کنترل استرس و آرامش روانی
استرس میتواند تعادل هورمونهای بدن را بر هم بزند و حتی با درمان دارویی هم باعث ادامه بینظمی پریود شود. استفاده از روشهایی مثل ورزش سبک، یوگا، مدیتیشن یا پیادهروی روزانه میتواند بسیار کمککننده باشد.
حفظ وزن متعادل
افزایش یا کاهش شدید وزن، بهویژه در افراد مبتلا به اختلالات تیروئیدی، میتواند روی قاعدگی تأثیر منفی بگذارد. داشتن وزن متعادل به تنظیم بهتر هورمونها و منظم شدن پریود کمک میکند.
خواب کافی و منظم
خواب ناکافی یا بینظم میتواند ترشح هورمونها را مختل کند. خواب شبانه کافی و منظم یکی از عوامل مهم در بهبود عملکرد تیروئید و سلامت قاعدگی است.
مراجعه منظم به پزشک
در صورتی که با وجود درمان، پریود همچنان نامنظم باشد یا علائمی مانند لکهبینی، قطع پریود یا خونریزی شدید وجود داشته باشد، لازم است بررسیهای بیشتری توسط پزشک متخصص زنان انجام شود تا سایر عوامل هورمونی یا مشکلات احتمالی رد شوند.
کم کاری تیروئید و لکه بینی قهوه ای
کمکاری تیروئید میتواند یکی از دلایل لکهبینی قهوهای در خانمها باشد. در این حالت، غده تیروئید هورمون کافی تولید نمیکند و همین موضوع تعادل هورمونهای جنسی، بهویژه استروژن و پروژسترون، را به هم میزند. این بینظمی هورمونی میتواند باعث خونریزیهای خفیف بین دو پریود یا لکهبینی قهوهایرنگ شود. تاثیر تیروئید بر پریود در کمکاری معمولاً مشکلات زیراست:
- لکهبینی قهوهای قبل یا بعد از پریود
- پریودهای نامنظم یا دیر به دیر
- طولانی شدن دوره قاعدگی
- خونریزی شدید یا برعکس، بسیار کم
- احساس خستگی، افزایش وزن، خشکی پوست و ریزش مو
رنگ قهوهای لکهبینی معمولاً به دلیل خون قدیمی است که دیرتر از رحم خارج میشود و در کمکاری تیروئید این موضوع شایعتر است، چون روند طبیعی ریزش دیواره رحم کند میشود.
اگر لکهبینی قهوهای بهصورت مکرر تکرار شود یا همراه با علائم دیگری از کمکاری تیروئید باشد، انجام آزمایش خون (TSH، T3، T4) و مراجعه به پزشک ضروری است. با درمان و تنظیم هورمون تیروئید، در بسیاری از موارد لکهبینی و بینظمی قاعدگی بهتدریج برطرف میشود.
ایا قرص کم کاری تیروئید باعث عقب افتادن پریود میشود ؟
بهطور معمول قرص کمکاری تیروئید (لووتیروکسین) باعث عقب افتادن پریود نمیشود. برعکس، این دارو با تنظیم هورمون تیروئید کمک میکند پریودها منظمتر شوند. اما در بعضی شرایط ممکن است فرد احساس کند به دلیل تاثیر تیروئید بر قاعدگی پریودش عقب افتاده که معمولاً به یکی از دلایل زیر برمیگردد:
- هنوز دوز دارو تنظیم نشده است: در اوایل مصرف یا وقتی دوز قرص مناسب بدن نیست، تعادل هورمونی کامل برقرار نمیشود و ممکن است پریود نامنظم باشد.
- کمکاری تیروئید هنوز کنترل نشده: اگر TSH هنوز بالاست، خودِ بیماری (نه دارو) میتواند باعث تأخیر پریود شود.
- تغییرات هورمونی طبیعی بدن: استرس، کاهش یا افزایش وزن، تغییر سبک زندگی یا کمخوابی هم میتوانند روی زمان پریود اثر بگذارند.
- بارداری: در صورت تأخیر پریود، مخصوصاً اگر احتمال بارداری وجود دارد، حتماً باید بررسی شود.
وقتی لووتیروکسین بهدرستی و منظم مصرف شود و آزمایشها به محدوده طبیعی برسند، چرخه قاعدگی معمولاً طی چند ماه منظمتر میشود نه نامنظمتر.
سخن پایانی
تیروئید نقش بسیار مهمی در تعادل هورمونی بدن و سلامت چرخه قاعدگی دارد و هرگونه اختلال در عملکرد آن میتواند باعث پریود نامنظم، لکهبینی یا تغییر در شدت و زمان قاعدگی شود. توجه به علائم بدن، تشخیص بهموقع و پایبندی به درمان، مهمترین قدمها برای کنترل تاثیر تیروئید بر پریود هستند. با مصرف منظم دارو، انجام آزمایشهای دورهای و رعایت سبک زندگی سالم، در بسیاری از موارد میتوان بینظمی قاعدگی را بهخوبی مدیریت کرد. فراموش نکنیم که صبر و پیگیری مداوم، نقش کلیدی در بهبود وضعیت تیروئید و بازگشت نظم طبیعی پریود دارند و در صورت ادامه علائم، مشورت با پزشک بهترین راهکار خواهد بود.